0

“Berriro itzuliko balitz” Xabier Etxebarria

Posted by on 2019(e)ko maiatzak 11 in Liburuaren balorazioa |

Bi atal dauzka Xabier Etxebarriaren azken eleberriak. Lehenengo zatiaren azken lerrora arte, ez nintzen konturatu polizia nobela zela. Nahiz eta liburu mota hauek ez diren nire gustukoak eta bertan behera uzteko zorian egon nintzen behin baino gehiagotan, atsegin izan dut.

Oso era originalean hasten da eleberria eta hemendik oso urrun kokatuta dago istorioa. Karlosek, pertsonaia nagusiak, Heinsborgeko Udal Musika Eskolan egin nahi du lan, pianoko karrera aterata daukalako Iruñeko kontserbatorioan. Heingsborg Danimarkako uharte txikia da. Hara heldu da bere emaztea, Ejda hil berri delako, haien etxea suak hartu zuenean. Haurtxo bat du, Maddi, eta hori dela-eta lan hau behar du.

Lehen jazz talde batean aritu zen Europan zehar, Parisen, Amsterdamen eta Kopenhagen hain zuzen ere.
Aldi berean, Zarauzko idazleak beste istorio bat aipatzen digu, Ebberena eta bere alabarena, Marierena. Ebberen arabera, bere alabarekin porrot egin du, Marie beti izan baita neskatxo ahula, pertsonalitaterik gabekoa.

Hasieran idatzi dudanez, bigarren zatian eleberriak erritmo bitxia hartu du: pistolak, zauria, odola… Gainera oso hiztegi aberatsa eta egitura ederrak erabili ditu Etxeberriak.

Laburbilduz, testu hau eleberri poliziakoak gustuko dituztenei gomendatuko diet.

Etiketak:

0

“Gaur galtzea tokatzen da” Antzon Hermosilla

Posted by on 2018(e)ko abenduak 13 in Liburuaren balorazioa |

 

“Gaur galtzea Tokatzen da”

Bi aldiz irakurri dut testu hau. Agian, hasieran azkarregi egin nuelako. Bi buelta ematea merezi duela aitortu behar dut.

Lehen partean, izenburuak “Gaur galtzea tokatzen da” dioen moduan, pertsonaia nagusiak galtzaileak dira. Ipuin guztiek drogarekin lotura dute. Batzuk gogor samarrak dira, “Orratza eta kaltea” bezala. Nahiz eta bukaera oso irekia izan, bada, ez dakigu neska hiltzen den heroina dela eta.

“Lapurreten inbentarioa”-k kutsu matxista dauka. 22.orrialdean irakur daiteke.”Benetan, emakumeak ulertuko dituen amaren semerik ez zekok, txo. Sorgin hutsak ditut guztiak”.

 

Bosgarren ipuinean, “San Frantzisko, New Orleans” izenekoan, idazleak bi hirien arteko erkaketa egiten du. Aitzakia ederra da jazz-musikariez gogoratzeko.

Lehen partea gehien gustatu zaidan “Txinaren amona” da, protagonista bihozbera eta errukitsu azaltzen delako.

Bigarren zatia desberdina da, haren gaiak ez dira drogaren ingurukoak. Istorioa misteriotsuarekin hasten da:”Deabru dut iheskide”. Hastapena poetikoa baino poetikoagoa da. 57. orrialdean “Ilunpe hezean bizi behar horrek arima goibeltzen zigun eta tristezia infinitua paratzen zuen han bizi ginenon gogoa”. Hori irakurtzean Gustavo Adolfo Becquer-en “arimen mendia” burura datorkit.

“Esperantzaren indarra“-k esaldi luzegiak ditu, adibidez 77. orrialdean: ”Urteen zama astunak zuen aurrean duzuen agure itsu eta ezdeusa bilakatu nau, baina sinesgaitza suertatzen bazaizue ere, jakin ezazue neu ere gazte, lerden eta indartsua izan nintzela”. Ez da ondo ulertzen.

Amaitzeko, liburu hau irakurtzea gomendatuko nizueke, errealitatea eta drogari buruzko mundua islatzen delako. Bestalde, bizitzaren gainean hausnartzen du. “Baina bizitza ankerra da eta gutaz trufatzez hartzen du atseginik handiena”. Geroago, bere buruari galdetzen dio egileak: “Zergatik hain patu ankerra?”

0

“Zu entzuteko gaude” Xabier Mendiguren

Posted by on 2018(e)ko abenduak 5 in Liburuaren balorazioa |

 

Betidanik Xabier Mendigurenen liburuak irakurtzea atsegin izan dut. Aspaldi hainbat eleberri irakurri nuen, besteak beste ”Arantzak barrurantz”, “Errautsen distira”.

Hiru ipuin ditu ‘Zu entzuteko gaude’ izeneko liburuak. Nahiz eta Xabier gizona izan, protagonista guztiak emakumeak dira. Gehien gustatu zitzaizkidanak lehenengoa eta bigarrena dira, original samarrak iruditu zitzaidalako.

Lehenengo istorioa, Donostian eta Frantzian, La Dordognen hain zuzen ere, gertatzen da. Aipatzekoa izango litzateke 55.orrialdean azaltzen den esaldi hau. “Mundu honetan pertsona bakoitza da bat eta bakarra. Inor ez da inoren jarraipen, inor ez da inoren ordezko”.

Bigarrenean, hasieran hondartzaren gainekoa dela ematen du, baina irakurtzen den neurrian, sakonagoa da. Bi txakur ageri dira: Simone et Violette, Simone de beauvoir eta Violette Leduc-en omenaldi gisa. Detaile polita!

Hirugarren ipuinak ”Zu entzuteko prest” delakoak, eleberriaren liburua bezala, ez ninduen harrapatu. Apika bi aldiz irakurri behar izango nuke.

Dena den, ipuin hauek irakurtzeko gomendatuko nizueke, batez ere udan, erraz irakurtzen delako eta zirrara berezia uzten delako.

 

 

0

“Bi aldiz erditu zinen nitaz, ama” Alaine Agirre

Posted by on 2017(e)ko abuztuak 30 in Liburuaren balorazioa |

Alaine Agirreren hirugarren eleberriak hiru zati dauzka. Lehenengoa ‘Lehen erditzea’ da. Parte horretan Bermeoko idazleak narratzailearen amaren istorioa kontatzen digu: bi alaben jaiotza, lehenengoz erditu ondorengo depresioa, senarraren absentzia eta independentea izateko denda bat irekitzeko bere ausardia.

Gehien gustatu zaidana bigarren partea da, ‘Seinalekoak’ izenekoa. Ia atal guztiak “haurra” hitzarekin hasten dira. Protagonistarentzat haurtzaroa infernu bihurtu da: besteak beste, auto-estimu baxua du haurrak, ez dakielako bere sentimenduak adierazten. Bestalde, bere ahizparekiko harremana ez da ona, ez da ongi konpontzen beste umeekin. Baina protagonistak irtenbidea literaturan eta ikasketan aurkitzen du. Zati hau laket izan dut, idazleak pairamena eta oinazea adierazten badaki.

Hirugarren zatia bigarren erditzearen ingurukoa da. Protagonistak kontatzen digu zertan den amaren bigarren erditzea eta haren ondoan egotea, bere gaixotasunarekin. Hemen oso hizkuntza abstraktua erabili du idazleak. Agirrek narratzailearen gaixotasuna modu metaforikoan azaltzea erdiesten du, morborik gabe.

Estiloari dagokinez, esan behar dugu batzuetan esaldi luzeez baliatzen dela, adibidez, 13. orrialdean. Beste ataletan elkarrizketak bakarrik daude. Nabaritzekoa da lengoaiaren aberastasuna: esaterako, Bermeoko euskaraz idatzita dauden hainbat kapitulu, letra etzanaz izkiriatuta.

Elkarrizketa Alaine Agirrek dio eleberri hau ez dela autobiografia, ez autofikzio, ez autolaguntza. Hala ere, nik ez diot sinesten. Bere olerki liburua irakurri eta gero (‘Txoriak etortzen ez diren lekua’) uste dut biografikoa dela.

Testua hain atsegin izan dut, bere aurreko liburuak irakurtzera bultzatu bainau: ‘Odol mamituak’ eta ‘X hil da’.

0

“Poz aldrebesa” Juanjo Olasagarre

Posted by on 2017(e)ko ekainak 24 in Liburuaren balorazioa |

 

Ze liburu original eta interesgarri izkiriatu duen Juanjo Olasagarrek. Originala, bai, testu horren pertsonaia nagusiak bikotekide homosexuala osatzen dutelako eta hori ez oso ohikoa euskal literaturan. Izan ere, ez nuen antzeko zerbait euskaraz irakurri orain arte. Interesgarria, ez bakarrik argudio honengatik, ezpada lekuak zein pertsonaiak oso ongi landuta daudelako.

Eleberria Axi eta Josebaren lehenbiziko topaketarekin hasten da Bilboko parke batean, Artxandan hain zuzen ere. Handik aurrera bikote bihurtzen da, baina 20 urte igaro eta gero Axiri bihotzekoak ematen dionez, memoria galtzen du. Hori dela eta Josebak hausnarketa ezkorregiak egiten ditu. “Bizitza zentzurik gabea iruditzen zait, leku huts bat bezalakoa” (95.orr); edo “Munchen Garrasik pinturaren irudia etorri zaio gogora”, (97. orr.); edo “Bizitza injustua da” (12. atala).

Nabaritzekoa da hainbat deskribapen poetiko daudela. Adibidez, 150. orrialdean honakoa irakur daitek: “Hiriaren argiek halako itzal-argi fantasmala eransten zuten zuhaitzen artekoari”.

Gure protagonistak bai Iruñetik bai Bilbotik ibiltzen dira; bata itzultzailea da, besteak ETB1-en egiten du lan. Horregatik, Felix Linares, Almudena Cacho eta Fermin Etxegoien bezalako kazetari ospetsuak agertzen dira eleberri honetan.

 

Laburbilduz, asko gozatu dut ‘Poz aldrebesa’ irakurtzen, egitura asko ikasi ditut estiloaren aldetik. Gainera, nire aburuz, liburuaren mezua baikorra baino baikorragoa da: Bukaeran, Josebak Axiren sentimenduzko egoera eta burmuinaren narriadura onartzen ditu. Horrek poz aldrebesa esan nahi du berarentzat.

P.S.Adi egon Gasteizen bizi direnak! Ekainaren 29an Iban Zalduak antolatutako irakurleen klubean ‘Poz aldrebesa’ –z mintzatuko dira.

Etiketak:

Copyright © 2012-2019 Lantzeak All rights reserved.
This site is using the Desk Mess Mirrored theme, v2.5, from BuyNowShop.com.