0

“Iturria” Unai Elorriaga

Posted by on 2019(e)ko abenduak 10 in Liburuaren balorazioa |

 

Oso liburua konplexua da ‘Iturria’. Ez da erraz irakurtzen. Lehenik eta behin, meta-  literatura da-eta. Gogoratu behar dugu Unai Elorriagaren lehen obra 2001ean Labayruk argitaratutako ‘Literatur Ideia batzuk’ saiakera izan zela. Bigarrenik, irakurketa zaila da idazle algortarrak gaiak, lekuak eta garaiak nahasten dituelako eleberri honetan.

Resultado de imagen de unai elorriaga iturria IMAGEN

 

Horrela, atal batean mamuak agertzen dira, beste batean bibliari buruz idazten du, azkenekoan ahateei buruz… Aldi berean, metafora edo sinbolo bat zer den hausnartzen du egileak. Baina hari nagusia beti Pedro Iturria da, etsi-etsian bila dabilen protagonista.

Etorkizun oso handiko hasiera du testuak: laurogeita hiru urteko emakumea, Soro Barturen, idazle bat, Pedro Iturria delakoaren bila ari da, berrogei urtetik gora ikusi gabe daramatzalako. Horretarako, bera eta bere familia leku askotan ibiltzen dira: egun batean Pragan daude, beste batean Pisan, hurrengoan Hungarian. Bere lehen eleberrian bezala, Alzheimerraren gaixotasuna hegan dabil orrialde horien gainean, eta pertsonaiak erasotzen ditu.

‘Iturria’ ondo idatzita dago. Aitortu beharra dago Elorriagak ‘SPrako tranbia’ -tik estilo propioa erabiltzen duela, baina liburu batzuetan lehen aipatu bezala funtzionatzen duela, arrakasta handia izan baitzuen eta hainbat hizkuntzatara itzulia izan baitzen. Hemen, ordea, irakurketa zaildu egiten du, eta oso gogaikarriarri egiten du irakurketa. Hala ere, irakurlea bukaeraraino iristeko gai bada, nire kasuan bezala, bidaia ederra egina izango du literaturan barrena, hiri batzuetan barrena, Unai Elorriagaren irudimenari eta idazkerari esker.

 

0

“Etxeak eta hilobiak” Bernardo Atxaga

Posted by on 2019(e)ko azaroak 20 in Liburuaren balorazioa |

 

Etxeak eta hilobiak           “Soinujolearen semea” (2003) idatzi zuenetik, hau da Atxagaren eleberririk onena, nire aburuz. “Zazpi etxe Frantzian” (2009) ez zitzaidan asko gustatu eta “Nevadako egunak” ez zen nobela bat, Renon igarotako urteko egunkari bat baizik.
Testua sei atalez osatuta dago. Istorioak ezberdinak diren arren eta gertaera desberdinak jazo, pertsonaiak nagusienak -Elias, Martin eta Luis- errepikatzen dira. Begizta fin batek lotzen ditu kapitulu guztiak.

Izan ere, oso liburu borobila izkiriatu du Asteasuko idazleak. Lehenengo atala Eliasekin hasten da. 14 urteko mutila da eta mutu bihurtu da Frantzian hilabete bat pasatu eta gero, Pauen hain zuzen ere, Beau frêne ikastetxean. Dirudienez, abusu sexualak pairatu zituelako. Haren osabaren etxera joaten da bi lehengusurekin, Martin eta Luis denbora pasatzera.
Azken atalburuan, Elias, jada heldua, Tejasen bizi da. Luis Euskadiranz abiatu da bere iloba, Martinen alaba, Garazi bisitatzera, peritonitisak jota dela eta. Tejasera itzultzerakoan Eliasekin, bikiarekin elkartzen da mutil bati, Andoniri, eta familiari laguntzeko.

Bitartean, pertsonaia ezberdinak leku ezberdinetatik paseatzen dira. Hala, bigarrenean Pardoko basoan gertatzen da istorioa, eta protagonistak soldaduska egiten ari dira. Aldiz, hirugarrena eta laugarrena Iparralden. Bosgarrena Eliasek Tejasen egindako telebista saio bat da. Guztietan Atxagaren unibertsoa agertzen da: tximeletak, soinujolea, txoriak… Batzuek, bigarrenak bezala, errealismo magiko ukitua dute. Guztiak Verlaine, Bertold Brecht, eta antzeko idazleen esaldiekin apainduak.

Baina Atxaga ez da bakarrik idazle ona, baita bere garaiarekin konprometitutako pertsona ere; izan ere, testu honetan tortura bezalako egoera latzak salatzen ditu, Euskadin jazotako gertakari lazgarriak, era guztietako ikuskizuna egiten duen gizarte kapitalista eta abusu sexualak.

Atxagak, Jean-Paul Sartrek Nobel sariari uko egin zion bezala,Letren Sari Nazionala onartu ez izana nahiago nukeen, baina inor ez da perfektua. Dena dela, nobela luze gehiago ez idazteko egin duen promesa ez betetzea espero dut, horrek eleberri eder eta sakon horiek irakurtzearen plazera saihestuko ligukeelako.

0

“Deklaratzekorik ez” Beñat Sarasola

Posted by on 2019(e)ko urriak 27 in Liburuaren balorazioa |

 

Irakurri berri dut eleberri hau eta ez dakit zer pentsatu ezta zer idatzi   ere, aburu kontraesankorrak baititut. Alde batetik laket izan dut landutako hainbat   gai nire gustukoak izan direlako. Adibidez, pertsonaia nagusiak liburutegi batean   egiten du lan, eta hau aitzakia ederra da idazle batzuk aipatzeko: Virginia Woolfen   ipuinak, Joseph Roth, Jean Echenoz, Benito Pérez Galdós, Victor Hugo… Gainera,   Lucia, protagonistaren laguna, Madrilen artearen gaineko masterra egiten ari da   Reina Sofiako museoan. Egoera hori baliatzen du idazleak artista moderno                 asko   kritikatzeko.

Baina beste aldetik Sarasola maiseatzaile hutsa da, ez du bat bera ere   tente  uzten. Gogorregia iruditu zait euskal literaturari buruz 26 orrialdean esaten   duen hau: “Oroz gain, aitortu behar du, euskal liburu eta autore gehienek eragiten   zioten nagikeria zegoen; guztiak ere gutxi-asko gai eta estilo antzekoz idazten, ez   originaltasunik ez talenturik”.

0

“Moio. Gordetzea ezinezkoa izan zen”

Posted by on 2019(e)ko irailak 2 in Sailkatugabeak |

“Eta Maialen Lujanbioren bertsoak, a ze bertsoak!” idatzi du Minerrek 84.orrialdean. “Eta Kattalin Minerren liburua, a ze liburua!” esango nuke nik.

Tamalez, transexualitatearen gaineko testuak eskasak dira euskaraz. Hori dela eta, idazlan hau behar-beharrezkoa da. Ez da eleberria, ezta saiakera ere, kronika bat baizik. Hamar urte igaro behar izan ziren, Moioren buru-hilketari buruz idazteko. Suizidio politikoa izan zela argi eta garbi dago. Baina Moioren heriotzari esker (gogorra da hau idaztea), bai Hernanin, bai Euskal Herrian transgeneroaren gainean hitz egiten hasi zen.

 

Idazleak Hernaniko biztanle batzuekin, batez ere Aimar-Amaiaren senideekin, berba egin du eta haien hausnarketak islatu ditu. Horrek hiru helburu dauzka, bestek beste. Bat, transexualitatearen tabuarekin bukatzea. Bi, buru- hiltzearen gaia aipatzea eta erru sentimendua deuseztatzea. Hiru, Moioren pertsonaia ezagutaraztea. Nik behintzat ez nekien ezer berari buruz.

Hala ere, eskerrak beste transexual batzuek ez duten hainbeste pairatu. Testu hau irakurtzean “Uranoko apartamentu bat”, Paul B. Preciadok idatzitakoa etortzen zait burura. Berak, Moiok bezala (Aimar-Amaia), Paul-Beatriz deitzea nahi zuen, baina ez zioten utzi. Preciado harro-harro dago bere nortasun berriarekin, ia irakurle guztiok ezagutzen dugu bere prozesua eta trantsizioa haren liburuei esker.

Oso liburu gomendagarria. Gaiari buruz idaztea nahitaezkoa zen.

0

“Atzerrian” Nerea Balda

Posted by on 2019(e)ko abuztuak 17 in Liburuaren balorazioa |

“Liburu hau gustura irakurri dut” idazten duen moduan Nerea Baldak 56.58. eta 66. orrialdeetan.
Lehenik eta behin gaiak atsegin izan ditut: hizkuntzak, atzerriko bizitza, irakurle klubak, bizitzaren zentzua, bakardadea, amodioa eta desamodioa. Bigarrenik, hiztegiari dagokionez, nahiz eta abesgarria izan ez da zaila, aise ulertzen dela eta.

Egileak Euskal filologia egin duela nabaritzen da, hitzekin jokatzen duelako asko. Idatzi zuen arren:”Arauek jokoa zaildu ahalak hitzak lortzea ia ezinezkoa izan zitzaidanean, jolasteari utzi nion”, liburua hitzen jokoz beteta dago.

Pertsonaia nagusia atzerrian bizi da, Londonen hain zuzen ere. Hori dela eta nola sentitzen den oso ondo idatzita dago, batez ere bere bakartzearen sentimendua.

  1. orrialdean Euskarari buruzko esaldi hau izkiriatzen du Irurtzungo idazleak. ”Hizkuntza zaharra eta literatura berria”. Ez nator bat horrekin.Bai, euskara oso antzinako hizkuntza da, baina haren literatura ez da berria. XVI. mendean Joan Perez Lazarragaren eta Bernat Etxepareren liburuak agertu ziren.

Laburbilduz, eleberri hau on-ona da, très bon, very good.

 

P.S: Akats txiki bat aurkitu dut 39.orrialdean. Troubaille=discovery aurkikuntza. Hala eta guztiz ere, hori ez da esaten frantzesez, trouvaille baizik.

Copyright © 2012-2020 Lantzeak All rights reserved.
This site is using the Desk Mess Mirrored theme, v2.5, from BuyNowShop.com.